Şebeteria'dan Palu'ya

Şebeteria, Romanapolis, Asmosata, Arsamosata, Arşemşat, Şimşat, Aşmuşat, Sumaysat,

Sümeysat ve Palu.Palu’nun ilk yerleşim merkezi olan Yarımca köyünün karşısındaki

Haraba / Kharaba (Örencik) köyü yakınında Şimşat Kalesi denilen kalıntılar arasında

bulunan tarihsel bir kent; Bizans çağında Asmosata diye anılmıştır. Asmosata adı,

Ermeni ağzında Aşmuşat’a dönmüştür. Süryaniler kente Arşemşat, Araplar ise

Şimşat, Sumaysat, Sümeysat diyorlardı. Kent, Palu’nun güneybatı yakınında Murat

rmağı’nın güney kıyısında idi. Arsamosata vb. adların öz biçiminin ne olduğu, hangi

dilden geldiği, türediği, öğeleri, anlamı tesbit edilememiştir. Ancak bu adlar, kıyısında

bulunduğu Murat suyunun o çağdaki adı Arsania'nın da içinde yer aldığı

Arsa (akan) kök süzcüğünden türetilmiş olabilir. Palu kelimesinin aslı Balu olup, Rum ağzında Balouos'du. Balabitene ise Elazığ ile Çapakçur/Bingöl arasında olan Palu yöresinin adıdır. Balabitene, adının bir anlamı tesbit edilmiş olmayıp, yörenin Kappadokia dilinden gelme adı Hellenleştirilerek oluşan bir melez ad olabilir. "Balaba yöresinin yurdu" anlamıyla ortaya çıkmıştır ve bunun Balabitis (Balaba Yöresi) bölümü de Ermeni ağzında Bahakhovit'e dönmüştür.Palu, bölgenin bilinen tarihinden Urartular dönemine kadar Sümerler, Sabarular, Hurriler, Hititler, Asurlular gibi çeşitli medeniyetlerin hakimiyetinde kalmıştır. Urartu kralı Menua tarafından fethedilen bölge içinde Palu, Menua'nın başkenti ve gözdesi olmuştur.Urartulardan sonra Palu, yine

bölge tarihi itbariyle iskitler, Medler, Persler, Partlar, Romalılar, Sasaniler, Bizanslılar,

Müslüman Araplar, Emeviler, Abbasiler, Hamdaniler,Büveyhoğulları, ve Mervaniler

hakimiyetinde kalmıştır.Selçuklu akınlarından sonra Çubukoğulları, beylik temelini

Palu'da atmış ve Palu, beylik merkezi olmuştur. Yine Belek Gazi Palu'yu kendine

beylik merkezi olarak seçmiştir.Harezmliler, Dulkadiroğulları, Akkoyunlular, Safeviler

hakimiyetinde kalan Palu, Yavuz Sultan Selim zamanında Osmanlı hakimiyetine

"Palu Hükümeti" statüsünde imtiyazlı olarak girmiştir. Palu bu imtiyazlı statüsünü

 tanzimat dönemine kadar devam ettirmiştir.

  [1]  [2]